Devnology.nl

Community day 2010, call for content

arne@devnology.nl (Arne Timmerman) — Mon, 23 Aug 2010 12:16:58 -0700

Devnology is een open community met het doel om gepassioneerde softwareontwikkelaars in Nederland een platform te bieden om kennis uit te wisselen. In tegenstelling tot bijeenkomsten waarin een internationale expert wordt uitgenodigd steunt een groot deel van onze evenementen op de expertise uit de community. De ultieme Devnology dag is de Community day: een dag waarop iedereen uit de community de kans krijgt om zijn visie en ervaringen te delen; een dag waarop we elkaar uit de 'comfort zone' trekken; een dag waarop we van elkaar leren. Zaterdag 6 november organiseert Devnology de tweede editie van de Community day (lees hier het verslag van vorig jaar), de call for content start vandaag!

We willen jou uitnodigen om een sessie voor te stellen, waarin je jouw enthousiasme over bijvoorbeeld een software- ontwikkelmethode, architectuurstijl of programmeertaal deelt met je collega's. Je kunt op deze bijzondere dag kiezen voor het geven van een workshop, presentatie, chalk'n talk, lightning talk of het faciliteren van een discussie.

Workshop: In deze sessievorm faciliteer je een hands-on ervaring met een platform, taal, technologie of een ander concept uit het software engineering vakgebeid. Een workshop bestaat uit één of meerdere slots van 75 minuten.

Presentatie: Een presentatie is een ideale vorm om je kennis, ervaring en enthousiasme te delen met je collega's uit het vakgebied in één slot van 75 minuten.

Chalk ‘n Talk: In een Chalk 'n Talk sessie discussieer je met andere softwareontwikkelaars door middel van een whiteboard. Een Chalk 'n Talk sessie staat garant voor een interactieve, energieke sessie en bestaat uit één slot van 75 minuten.

Discussie: Je kunt een discussie voorstellen over een onderwerp waar je veel over weet of veel over wilt leren. Voor sessies met meer dan 15 deelnemers zal hiervoor de Fishbowl manier van discussiëren worden gehanteerd. Je treedt in een discussie op als facilitator en vult één slot van 75 minuten.

Lightning talk: Een Lightning talk is een praatje of presentatie van maximaal 20 minuten. Door middel van dit format kun je in een korte tijd een punt maken of een demo geven. De flitsende presentatie is laagdrempelig en to the point is. Je kan na de korte sessie natuurlijk napraten over het onderwerp met enthousiaste toehoorders.

Sessievoorstel indienen?

Als je een sessievoorstel doet moet je rekening houden met de volgende richtlijnen:

Het Devnology publiek bestaat uit software engineers met uiteenlopende achtergronden: onze bezoekers werken vaak als softwareontwikkelaar in een taal als Java, Ruby, Scala, .NET, Smalltalk of bijvoorbeeld Groovy, maar zijn soms ook buitengewoon geïnteresseerd in andere facetten van het vakgebied, zoals software evolutie, architectuur of proces. Bedenk wat je sessie betekend voor iemand met een andere achtergrond dan jezelf.
We zien graag een nadruk op concepten, stijlen of benaderingen, meer dan op specifieke implementaties.
Academische onderwerpen hoeven niet te worden geschuwd.
We zien graag meer interactie tussen praktijk en theorie van softwareontwikkeling. Probeer in je sessie ruimte te creëren voor interactie met de deelnemers.

Je hebt tot zondag 26 september om een sessievoorstel te doen. Je kan het voorstel indienen via het volgende formulier. Op vrijdag 1 oktober worden de sessies bekend gemaakt die op de agenda van de Community day zijn geplaatst. Als je nog vragen hebt, of meer informatie wilt over het indienen van sessies aarzel dan niet om even te mailen naar secretariaat@devnology.nl.

Verslag DNSSEC: Internet achter de schermen

freek_l@hotmail.com (freek) — Thu, 05 Aug 2010 05:55:04 -0700

Dit verslag is geschreven door Vincent Verschuren (@vverschuren). Bedankt Vincent!

Manoeuvrerend langs wegwerkzaamheden stuurde mijn inventieve navigatiesysteem me door het prachtigste tuinbouwlandschap via nostalgische B-wegen naar het nieuwe kantoor van Pareto. Pareto is een aanbieder van weboplossingen, zowel in Microsoft technologie als in open source. Met ruim een half uur vertraging kwam ik de drempel over met het avondeten op de hielen. Een select gezelschap van 12 developers en 1 security specialist waren al druk aan het bij kletsen. De macaroni en vegetarische lasagna werden welkom onthaald, maar hierna was het tijd voor echt zware kost: DNS en DNSSEC. De spreker van deze avond was Matthijs Mekking van NLNet Labs. NLnet Labs is een stichting opgericht om (nieuwe) protocollen te evalueren en te ontwikkelen. De focus ligt hierbij op onderwerpen die direct gerelateerd zin aan het Internet, zoals IPv6 en routing, maar vooral ligt de expertise op het gebied van DNS en DNSSEC. Onze spreker is dus met recht een expert.

Omdat er een internationaal gezelschap aanwezig was, was de presentatie deze keer in het Engels. Het onderwerp van de avond was DNS en vooral de DNSSEC extensie dat een aantal security kwesties oplost. Omdat het merendeel van de aanwezigen developers was en niet dagelijks met DNS bezig zijn, begon de presentatie met een korte beschrijving van het DNS protocol.

Wat is DNS

Het Domain Name System (DNS) is het systeem en protocol dat o.a. op het Internet gebruikt wordt om IP-addressen bij domeinnamen te vinden. Het systeem bestaat uit een hiërarchische structuur van name servers. Via een recursieve lookup kan op basis van de hiërarchische structuur in de domeinnaam, van een root server naar authoritative nameserver worden genavigeerd, die uiteindelijk het IP-adres van een website teruggeeft. Ook het omgekeerde is mogelijk: een IP-adres kan gematcht worden naar een bepaald domain (reverse DNS). Hoewel dit de meest gebruikte mogelijkheden zijn, wordt DNS ook op andere manieren gebruikt, bijvoorbeeld voor het bepalen van de mailservers voor een domein. Om niet iedere keer een volledige lookup te hoeven doen, worden DNS gegevens meestal gecached door de locale DNS server. De Time To Live (TTL) waarde van het DNS record bepaald hoe lang de data in de cache blijft.

Security threats

Het grootste probleem is dat de integriteit van de verkregen data niet te valideren is. Omdat het DNS protocol niet goed beveiligd is, is het vrij eenvoudig om domeinnamen te kapen of onbereikbaar te maken door bijvoorbeeld cache poisoning. Dit is bijvoorbeeld te realiseren via de zogenaamde Kaminsky Attack, waarbij men niet alleen een DNS query maar ook een response verstuurt, die vervolgens in de cache van de DNS server wordt opgenomen. Dit kan redelijk eenvoudig omdat het DNS protocol slechts 65536 mogelijke transaction ID’s kent, waardoor dit eenvoudig te raden is. Tot recent was er geen echte oplossing voor dit probleem. Een van de mogelijke patches was het vergroten van het aantal mogelijke UDP poorten, waardoor raden moeilijker werd.

DNSSEC

DNSSEC, wat mede door NLNet Labs ontwikkeld is, is een oplossing voor dit beveiligingsprobleem. Het is een backwards compatible uitbreiding op het DNS protocol. De beveiliging wordt bereikt door de DNS records te signen d.m.v. public-key cryptografie. Het DNS record wordt geverifieerd via een ‘chain of trust’ die start vanaf de DNS root server. Op die manier kan de bron en authenticiteit van de DNS records worden geverifieerd. Ook het ontbreken van een record kan worden aangetoond doordat de hashes van de records die voor en na het ontbrekende record zouden staan, worden geretourneerd.

Praktische problemen bij het gebruik van DNSSEC

Een van de problemen is dat het periodiek nodig is de encryptie keys, of zelfs het complete encryptie algoritme te vervangen. Een aantal strategieën om dit te realiseren werden besproken. Verder is het een probleem dat nog niet alle toplevel-domeinen DNSSEC ondersteunen. Bijvoobeeld de .nl DNS-servers zijn nog niet gesigned. De verwachting is echter dat dit binnenkort gerealiseerd zal zijn.

Een ander probleem is dat DNSSEC het beheren van de DNS records veel complexer maakt. NLNet Labs werkt hiervoor aan een softwarepakket genaamd OpenDNSSEC, die dit vereenvoudigt. Ten slotte werd er een video getoond van de Signing Ceremony van de root servers.

Hoewel de meeste aanwezigen developers zijn en vanuit die functie niet dagelijks bezig zijn met DNS, was de sessie een zeer welkome verdieping van de kennis van een van de belangrijkste protocollen op het internet.

Na de sessie werd er, zoals gebruikelijk, nog lang na gesproken onder het genot van een hapje en een drankje. Ook hierin zijn we goed verzorgd door onze gastheren. Mijn dank gaat uit naar Pareto die zo vriendelijk was om de gastheer van deze avond te zijn.

DNSSec: Internet achter de schermen

View more presentations from Devnology.

[podcast]Devnology Podcast 009 - Rini van Solingen

secretariaat@devnology.nl (Devnology) — Mon, 07 Jun 2010 05:33:38 -0700

In deze editie van de podcast een interview met Rini van Solingen. We spreken met Rini over verschillende methoden voor het verbeteren van je software ontwikkel proces, zoals CMMI, Lean en Six Sigma. Rini verteld over de uitverkiezing van zijn artikel over het meten van ROI van methoden voor het verbeteren van software processen in de top artikelen van 25 jaar IEEE magazine. Tevens gaan we in op zijn nieuwe boek 'De kracht van Scrum', en spreken spreken we over zijn werkzaamheden bij de TU Delft, waar hij onder andere onderzoek doet naar globaal gedistribueerde software ontwikkeling.Links bij deze podcastCMMI: Capability Maturity Model Integration Lean Software Development Six SigmaScrumPersonal Software Process (PSP)Team Software Process (TSP)IEEE software magazineIEEE Software’s 25th-Anniversary Top Picks: Rini's artikel Measuring the ROI of software process improvement (2004)het follow-up paper naar aanleiding van de top picks uitverkiezing(2009)Paper: Barry Boehm over Value based software engineeringBoek: Rustenburg en Van Solingen - De kracht van scrumBoek: Robert Glass - Software creativityBoek: David F. Rico - The business value of agile software methodsBoek: Argyris & Schön - Theory in practice: increasing professional effectiveness pdf: Chris Argyris - The Executive Mind and Double-Loop Learningthe Hawthorne effectThis podcast is in Dutch - Deze podcast is in het Nederlands Download

Verslag Open Space 2010

freek_l@hotmail.com (freek) — Sun, 06 Jun 2010 12:30:30 -0700

Dit verslag is geschreven door Maarten Metz(@Mmz_) . Bedankt Maarten!

Op zaterdag 5 juni stapte ik om een uur of 8 in de auto om naar de Devnology Open Space 2010 in Baarn te rijden. Op de vraag van m'n zoontjes wat ik ging doen antwoorde ik dat ik naar een cursus ging. Ze keken me aan of ik gek geworden was. Diezelfde blik zag ik overigens ook bij hun moeder toen ik haar uitlegde wat zo'n open space bijeenkomst nou eigenlijk is. "Dus je gaat een dag van het weekend met prachtig weer opofferen om met andere vakidioten te praten over onderwerpen die je pas die ochtend vaststelt?" Uh, ja, ongeveer wel ja. "Rrrright..."

Het niet duidelijk kunnen zeggen wat ik ging doen zat me wel wat dwars, maar ik hield me vast aan de gedachte dat ook anderen met gezin (o.a. @freekl, @rubenspr, @mamersfo, @fransbouma), met complete verbouwingen (o.a. @luus), of zelfs met nog langere reistijden (o.a. @DennisLaumen en @DavyLandman) ook *iets* zagen in de bijeenkomst. Gelukkig werd m'n komst al snel beloond. Bij binnenkomst stond de montere @arnetim al klaar om me te verwelkomen en de eerste gesprekken kwamen al snel op gang.

Omdat de meesten van ons waarschijnlijk nog onvoldoende cafeïne door de aderen hadden stromen kwam het planningsgedeelte langzaam op gang, maar gelukkig stond er na een kwartiertje toch een indrukwekkend dagprogramma op het whiteboard. Na het broodnodige koffie-infuus werd het startsein gegeven. Wat een verademing! In een open, respectvolle, maar zeker ook humoristische sfeer met gelijkgestemden van gedachten wisselen over onderwerpen die me boeien, zonder enig winstbejag. Gewoon omdat het leuk is, omdat het kan. De sessies leken - net als de hele dag overigens - te kort te duren, wat volgens mij een goed teken is. Ondanks de mogelijkheid om tijdens een sessie naar een andere sessie over te stappen heb ik daar geen gebruik van gemaakt. Wel heb ik me tijdens een sessie met 2 anderen 'afgesplitst' om dieper in te gaan op een deelaspect van het besproken onderwerp. Vrijheid, blijheid zullen we maar zeggen. Al met al een prima dag, zeker voor herhaling vatbaar!

Op de terugweg besefte ik dat ik thuis eindelijk kon vertellen wat de waarde van de dag was: twitter-followers 'in real life' gesproken, gedebatteerd over privacy en politiek, scala & clojure demo's gehad, gesproken over android en iphone ontwikkeling, verschillen van functionele en object georienteerde - en van dynamic en statically typed talen besproken, syncen van spotify en iTunes metadata, Scrum, compilers en individueel kennismanagement de revu laten passeren, oud collega's en -teamleden weer gesproken en ga zo nog maar even door. Geen slechte score! Maar wacht eens... het gros van die termen begrijpen ze thuis niet eens. Voorgaand verhaal zou me weer de 'hij-heeft-ze-misschien-wel-alle-vijf-op-een-rij-maar-ze-werken-in-ploegendienst'-blik opleveren. En daarom antwoorde ik thuis op de vraag hoe de dag was: 'Passie, schat. Pure passie.' ;)

Programma Open Space 2010

arne@devnology.nl (Arne Timmerman) — Tue, 01 Jun 2010 11:31:38 -0700

Het Devnology Open Space evenement staat weer voor de deur. Aanstaande zaterdag, 5 juni, opent het kantoor van onze hoofdsponsor om ruimte te maken voor softwareontwikkelend Nederland. Een dag bomvol discussie over alles wat met software engineering te maken heeft, een dag om eens lekker te sparren met je collega's uit het vakgebied.

Een Open Space is eigenlijk een grote koffiepauze, waarbij de deelnemers volledig zelf verantwoordelijk zijn voor het bepalen van de inhoud. Om alle discussies een beetje in banen te leiden is de dag is opgedeeld een vijftal timeslots. Ieder slot zijn er vier ruimtes beschikbaar voor interactieve sessies die op de dag zelf worden ingepland. Je bent natuurlijk vrij om buiten deze geplande sessies om een plaats op te zoeken in de kantine en in een kleinere samenstelling verder te discussiëren of een case uit te programmeren.

Het tijdschema voor de dag ziet er als volgt uit:

9:15 Inlopen en kennis maken met je collega's
10:00 Start van de Open Space in de zalen Codd en Olsen
10:15 Indienen sessievoorstellen en inplannen
11:10 Tijdslot 1
12:00 Tijdslot 2
12:45 Lunch en genieten van de zon
13:30 Tijdslot 3
14:20 Tijdslot 4
15:05 Koffiepauze
15:25 Tijdslot 5
16:10 Afsluiting en evaluatie
16:30 Lekker verder discussiëren bij de borrel

Verslag code inspectie met IfSQ

freek_l@hotmail.com (freek) — Fri, 14 May 2010 11:30:28 -0700

Dit verslag is geschreven door Rick van der Arend(@rvdarend) . Bedankt Rick!

Nog even hard aan het werk om zover mogelijk te komen voor een presentatie van de rapportage-faciliteiten komende maandag en vervolgens de boel afsluiten om alles netjes achter te laten voor het lange Hemelvaartweekend. En dan uiteindelijk tegen vijf uur toch echt in de auto duiken in Amersfoort om de A1 en A9 te pakken richting het Microsoft kantoor bij Schiphol. Zo begon mijn woensdagavond.

Aangekomen bij het goed bereikbare kantoor bleek alles piekfijn geregeld. De receptie wist van de komst van de Devnology leden af en gaf zonder gemor een in- en uitrij kaart aan me uit. Binnengekomen werd ik door een vriendelijke dame begeleid naar het restaurant. Ondertussen gaf ik natuurlijk mijn ogen goed de kost, ik was nog niet in dit vrij nieuwe kantoor geweest en wist dat ze er werkend volgens "Het Nieuwe Werken". Dat betekent grote tafels en open ruimte en dus veel ruimte voor flexwerkers. En daarnaast kleine afgezonderde ruimtes voor teams of een-op-een gesprekken. Al met al zag het er mooi uit, wel een beetje massaal. Maar de inrichting gaf het toch wel een 'warm' gevoel, met afwisselende details en het gebruik van stoffen bekleding op een behoorlijk aantal muren. Uiteraard ook nuttig om geluidsoverlast te voorkomen, aangezien deze muren behoorlijk wat geluid opnemen. Aangekomen bij het restaurant was daar de keuze tussen een lasagne en een tagliatelle. Met een flink bord lasagne voor mijn neus raakte ik al snel in gesprek met de andere ontwikkelaars die er vanavond bij gingen zijn. De lasagne was heerlijk en ik heb me laten vertellen dat de tagliatelle ook prima was.
De avond eindigde overigens ook met een borrel met een aantal lekkere hapjes en drankjes, dus we zijn goed verzorgd door Microsoft.

De Devnology bijeenkomst van vanavond draaide deze keer om code reviews volgens het format van IFSQ. Frank Oppedijk en Ronald Harmsen gingen ons daarin wegwijs maken en uiteraard uitleggen waarom ze deze techniek zelf ook gebruiken. Ten eerste een korte impressie van de theorie:

De IFSQ code review techniek kent meerdere, zo expliciet en objectief mogelijk beschreven niveaus.
Niveau 1 is echt heel expliciet beschreven en bestaat uit het tellen van beschreven defects in code-regels.
Denk hierbij o.a. aan todo's die nog in de code staan en het gebruik van magic numbers.
Het totale aantal defects per soort en in totaal wordt uitgerekend en gedeeld op het aantal regels code komt daar een rapportcijfer uit.
Elk volgend niveau voegt een aantal defects toe waarop gecontroleerd dient te worden.
Niveau 2 is ook nog vrij expliciet, maar heeft wel drie subjectieve regels erbij vermeld al.
Niveau 3 voegt een aantal vrij subjectieve regels toe.
Een en ander is allemaal goed terug te vinden op http://www.ifsq.org

Om er een beetje gevoel voor te krijgen, hebben we gezamenlijk een IFSQ check level 1 uitgevoerd op door Frank en Ronald meegebrachte code. Dat bleek nog niet eenvoudig, je moet even wat handigheid krijgen in het 'zien' van de defects en deze handig optellen. Detecteren per type over de hele lengte en vervolgens optellen per type en per pagina bleek handig te werken. Vervolgens gingen we aan de slag met onze eigen code of een tweede set meegebrachte code voor een ronde op level 2. Ik ben begonnen met mijn eigen code, maar het bleek handig te zijn om regelnummers mee te printen en niet twee pagina's per A4 uit te printen, zodat ik daar vrij snel vanaf stapte (vond trouwens ook veel te weinig :-)). Vervolgens heb ik nog even gebruik gemaakt van de voor iedereen meegebrachte code.

Eerlijk gezegd kreeg ik al snel het idee dat deze checks toch te automatiseren moeten zijn, zeker die op niveau 1. En er zijn uiteraard vrij veel static code checking tools die precies dat doen. De vraag werd dan ook aan onze presentatoren voorgelegd of dit niet beter ge-automatiseerd gedaan kan worden. Ronald en Frank gaven aan deze vorm van code reviewing volgens de IFSQ methode te doen om de volgende redenen:

De regels zijn door een onafhankelijk orgaan opgesteld. Dit maakt het eenvoudiger te verdedigen in lastige situaties waar er een (al dan niet terechte) schijn van belangenverstrengeling is.
Niet alle regels zijn voldoende expliciet te maken. Wat is er allemaal een todo die nog in de code staat? Dat staat vaak free-format in commentaar..
Het uitvoeren van de code-checks heeft ook een leereffect. Doe je het met het team, dan zwengelt het ook de discussie aan.
De regels zijn bewust taal-onafhankelijk opgesteld
Zeker de hogere niveaus zijn moeilijk expliciet genoeg te maken om ge-automatiseerd te kunnen checken.

Mogelijk heb ik er nog een paar gemist, maar ik geloof dat dit ze toch wel waren. Of dit voldoende redenen zijn om gebruik te maken van deze methode, laat ik uiteraard aan de lezer. Zelf vond ik het in ieder geval interessant om een afwijkend geluid te horen wat dit betreft en mocht ik hem nodig hebben, dan weet ik waar ik moet zoeken. Hierbij wil ik dus in ieder geval Ronald en Frank bedanken voor de goede voorbereiding en organisatie. Naast de inhoud was de avond in ieder geval ook een mooie gelegenheid om een aantal mensen weer eens te spreken. En nu op naar de Open Space in juni!

Code inspecties

[podcast]Devnology Podcast 008 - Graham Bolton

secretariaat@devnology.nl (Devnology) — Sun, 02 May 2010 09:44:38 -0700

In deze Podcast spreken wij met Graham Bolton over de toegevoegde waarde van handmatige code inspecties, als aanvulling op automatische analyses en software testen. De expert vertelt ons over het ontstaan van de IfSQ organisatie en legt ons uit hoe je een code inspectie kunt uitvoeren. We discussiëren over de inspectiemethode die het instituut voorschrijft en de standaarden die zijn gedefinieerd als Level 1 en Level 2.Graham Bolton is een expert op het gebied van software kwaliteit. Hij is oprichter en voorzitter van de IfSQ organisatie en op dit moment betrokken bij het opstellen van nationale standaarden op het gebied van software kwaliteit.Links bij deze podcastGraham Bolton is expert voor onder andere de Computable.Het instituut IfSQ (Institute for Software Quality) biedt standaarden voor het beoordelen van software kwaliteit.De werkgroep 'Software and system engineering' 381007, onderdeel van het Nederlandse normalisatieinstituut (NEN), onderzoekt standaarden in ons vakgebied.Devnology organiseert een workshop 'Code reviews met IfSQ' op woensdag 12 mei. This podcast is in Dutch - Deze podcast is in het Nederlands Download

[podcast]Devnology Podcast 007 - Anders Hejlsberg

secretariaat@devnology.nl (Devnology) — Thu, 15 Apr 2010 00:27:38 -0700

In this episode we interviewed Anders Hejlsberg, Technical Fellow with Microsoft and Chief Architect of the C# programming language.We talk about his past involvement in creating Turbo Pascal and later Delphi. Anders tells us about the evolution of the C# language and about some of the design decisions for C# and the .Net framework. Links for this podcast Anders Hejlsberg's Wikipedia entryTurbo PascalDelphiPresentation Devdays 2010: C# 4.0 and beyondKeynote TechDays 2010 : Trends and future directions in programming languages This podcast is in English - Deze podcast is in het Engels Download

Verslag Tetris codefest

freek_l@hotmail.com (freek) — Thu, 08 Apr 2010 12:58:16 -0700

Dit verslag is geschreven door Mendelt Siebenga(@mendelt) . Bedankt Mendelt!

Op woensdag 7 April waren we welkom op het Delftse kantoor van OGD voor het Devnology Tetris Codefest. De OGD heeft een makkelijk bereikbaar kantoor aan de rand van Delft met op de bovenste verdieping een kantine voorzien van bar, dakterras, flipperkast en een arcade machine. Kortom een goede plek om met een stel programmeurs een avond lang in code te duiken.

Natuurlijk moest er eerst gegeten worden. Onder het genot van enkele biertjes, frisdrank en de indrukwekkende hoeveelheid chinees die door onze gastheer was besteld werden alvast de verschillende Tetris implementaties waar iedereen mee bezig was geweest besproken.

Na het eten kregen de deelnemers nog een half uur de tijd om de laatste hand te leggen aan hun code, hierna gingen we van start. Het was leuk om te zien dat er grote verschillen waren in aanpak. De meest in het oog springende versies waren de Tetris compiler in ANTLR en Tetris in SQL.

De ANTLR versie gebruikte een met ANTLR gegenereerde parser voor het inlezen van tekst-bestanden met Tetris spelsituaties waarna een stukje Java code zich gedroeg als speler en de juiste zetten deed. De resulterende spelsituaties werden weer in een tekst-bestand weggeschreven en kon als invoer dienen voor de parser waarna de java code een volgende zet kon verzinnen. Hiermee was meteen de grootste onvolkomenheid in traditionele Tetris implementaties geëlimineerd, de menselijke speler.

De SQL versie gebruikte een database voor het opslaan van spelsituaties. Alle logica zoals het draaien van stenen en dergelijke was in SQL geschreven. De gebruikersinterface was geschreven in C#. Veel van de logica in Tetris is erg goed in SQL set-based operaties uit te drukken, dus dit was niet eens zo'n gekke implementatie.

Ook de OGD zelf had ook een inzending. Zij demonstreerden een C# versie die normaal voor de interne programmeer-cursussen gebruikt werd. Dit was duidelijk de meest uitgebreide versie met een tetromino editor waar gebruikers zelf nieuwe blokken mee kunnen bouwen en meerdere front-ends voor verschillende UI frameworks. Verder werden nog een compleet functionele aanpak in Haskel gedemonstreerd, een functionele implementatie in Scala met een Java en JavaFX front-end. Twee Javascript versies en een Python Tetris.

Behalve de verschillende programmeertalen was het ook erg leerzaam om verschillen in aanpak te vergelijken. Implementatie-details zoals het roteren van blokken dat op een aantal verschillende manieren geimplementeerd was tot verschillen in methodologie, van TDD tot testloos en van functioneel to OO.

Helaas was er niet genoeg tijd om alle Tetrissen te bespreken, wat dat betreft was het goed dat geen van de drie aanwezige Devnology bestuursleden code had meegenomen, ze hebben het natuurlijk al druk genoeg met het organiseren van dit soort events. Ik zou hun en de mensen van de OGD graag willen bedanken voor een leuke en leerzame avond.

De code voor de Tetris DSL van Jeroen van den Bos is te vinden op http://github.com/jvdb/tetrisdsl
Michel Rijnders heeft zijn Haskell beschikbaar gesteld op http://github.com/rmies/tetris
Arjen van Schie heeft een implementatie in JavaFX, Java en Scala op http://github.com/schiean/tetris
Je kunt Mendelt's implementatie in Javascript volgen op zijn blog http://mendeltsiebenga.com/

[podcast]Devnology Podcast 006 - Robert Martin

secretariaat@devnology.nl (Devnology) — Sun, 28 Mar 2010 09:07:47 -0700

Robert C Martin is a wellknown speaker and author of various books on software development such as Agile Software Development, Principles, Patterns, and Practices and his latest Clean Code.He is founder, President and CEO of ObjectMentor. You can follow him on twitter via @unclebobmartin. In this episode we speak with Uncle Bob about careers and eduction in programming, various books that have influenced him, people that he worked with, the state of Agile Software Development and trends in and future of programming. Links for this podcast Book Series: Donald Knuth - The Art of Programming Book: Kernighan & Plauger - Software Tools Book: The Structure and Interpretation of Computer Programs Book: Kernighan & Ritchie: The C Programming Language The Agile Manifesto Uncle Bob's recollection of the founding of the Agile Alliance The Software Craftmanship Manifesto This podcast is in English - Deze podcast is in het Engels Download

Verslag Rascal workshop

freek_l@hotmail.com (freek) — Thu, 04 Mar 2010 23:09:07 -0800

Dit verslag is geschreven door Jeroen van den Bos (@jvandenbos) . Bedankt Jeroen!

In het indrukwekkende pand van TTY in het hartje van Amsterdam organiseerde Devnology haar tiende maandelijkse bijeenkomst. Het doel deze avond was om de metaprogrammeertaal Rascal te leren kennen door er met z'n allen een aantal problemen mee op te lossen -- de beste manier om een programmeertaal te leren kennen is tenslotte om er iets nuttigs mee te doen.

Jurgen Vinju starte het programma met een korte introductie over de achtergrond van de taal Rascal, waarin hij vooral inging op waar je het nou voor zou kunnen gebruiken. Een belangrijke conclusie is dat het domein van Rascal erg groot is: van software analyse tot de implementatie van refactorings en van grootschalige automatische migratie tot de ontwikkeling en constructie van volledige compilers voor domein-specifieke talen.

Daarna richtte Jurgen zich op praktische details om met Rascal aan de slag te gaan. Om het makkelijk te maken om met de taal te beginnen lijkt de syntax sterk op Java. Vrijwel alle bekende constructies zijn aanwezig, behalve de object-georienteerde, die ontbreken vrijwel volledig. Naast de vertrouwde syntax zijn er dan heel veel functies, zowel in de taal zelf als in de bijgeleverde bibliotheken die de specifieke metaprogrammeertaken vergemakkelijken. Zaken als het automatisch extraheren van feiten uit Java-projecten, ingebouwde ondersteuning voor het visitor-pattern, het simpel definieren en werken met bomen van datastructuren en het visualiseren van allerlei relaties.

Tijd voor actie! Jurgen stelde voor om eerst even de syntax te oefenen door een programma te schrijven dat alle priemgetallen teruggeeft tussen 1 en 100. Een aantal minuten later al waren er diverse oplossingen, waarvan de volgende de uitdrukkingskracht van Rascal goed laat zien:

[p | p <- [1..100], all(i <- [2..p], p != i ==> p % i !=0)]

Het echte werk lonkte: het analyseren van een Java project. Door de functies om allerlei feiten uit een Eclipse Java project te extraheren heb je in een paar statements een flinke dataset tot je beschikking waarmee je door middel van uitgebreide analyses (die veelal qua vorm sterk lijken op de voorbeeldregel hierboven) andere datasets kunt opbouwen. Om uiteindelijk inzicht te krijgen in de resultaten kan dan de visualisatiebibliotheek van Rascal worden aangeroepen, die in veel gevallen via een enkele aanroep een aangeleverde datastructuur omzet in een te kiezen visualisatie, van pie charts en diagrammen tot word clouds of complexere plaatjes.

Het mag duidelijk zijn dat Rascal een speciale domein-specifieke taal is. Waar veel DSLs een zeer beperkte uitdrukkingskracht hebben (vaak om de focus heel smal te houden) is Rascal een zeer omvangrijke en breed inzetbare taal. Dit zorgt ervoor dat de metaprogrammeur zich niet hoeft in te houden in het soort analyses dat hij wil uitvoeren. Het domein-specifieke zit hem hier dan ook duidelijk in alles dat er extra in of bij de taal wordt geleverd. Deze functies zijn puur gericht op het domein van Rascal en zorgen ervoor dat je je niet overmatig hoeft bezig te houden met zaken als data importeren of resultaten visualiseren. Dat gaat allemaal vrijwel vanzelf. Zo kun je al je aandacht richten op het schrijven van effectieve analyses.

Dat deden de Devnology bezoekers dan ook zeer fanatiek, waardoor er flink wat t-shirts zijn uitgedeeld voor het snelst oplossen van een van de opgaven. Uiteindelijke winnaars van de avond waren echter het duo @Rick en @Frank, die het tijdens de bijeenkomst op zich namen om een bug in de Windows-versie van Rascal ter plekke op te lossen.

De presentatie en opgaven van deze avond zijn te vinden op de website van Rascal.

Rascal Devnology Code Fest

View more presentations from Devnology.

[podcast]Devnology Podcast 005 - Peli de Halleux

secretariaat@devnology.nl (Devnology) — Thu, 18 Feb 2010 12:19:31 -0800

In deze aflevering spreken we met Peli de Halleux, werkzaam bij Microsoft Research. We spraken met hem over een aantal projecten waar hij aan werkt, vooral op het gebied van software testen en verificatie. Aan bod komen onder andere Pex - een tool voor automated white box unit testen, Code Contracts - de Design by Contract library voor .Net en Moles - een detour framework dat met Pex meegeleverd wordt. Volg Peli via zijn blog op http://blog.dotnetwiki.org of via twitter : @pelikhan Links voor deze podcast Microsoft Devlabs home page Microsoft Research home page Peli's group RISE - Research in Software Engineering Peli's videos op channel 9 Pex - Automated white box testing voor .Net Code Contracts - Design by contract Library voor .Net Spec # - Design by contract geimplementeerd als extensie van C# (open source) Reactive extensions - een library om asynchroon en event-gebaseerd te programmeren The Z3 theorem prover (gebruikt in Pex and vele andere projecten) This podcast is in English - Deze podcast is in het Engels Download

Follow-up Pacman kata

arne@devnology.nl (Arne Timmerman) — Fri, 15 Jan 2010 11:05:56 -0800

Een week geleden werd het kantoor van Marktplaats omgedoopt tot een ware Dojo. In korte iteraties werd er door 19 softwareontwikkelaars in deze Dojo een Kata uitgevoerd, met het einddoel om een werkende Pacman applicatie te bouwen. Wanneer er zo'n grote groep met specialisten werkt aan een gezamenlijke oplossing ontstaat er als vanzelfsprekend discussie over stijl en design van software. Kunnen we de klasse Field niet beter Game noemen? Waarom maken we geen aparte Pacman klassen, die de verantwoordelijkheid kent van de bewegingen van het beestje?

Een tweetal Martial Coding artists hebben de Kata thuis voortgezet in hun eigen favoriete taal, om na te denken over alternatieve oplossingen. Het eindresultaat willen wij jullie niet onthouden. In de oplossing van Eduard kan je zien hoe de oplossing van het probleem wordt vormgegeven in een object-geörienteerd ontwerp, geschreven in Perl, zonder gebruik te maken van Test Driven Development. De uitwerking van Jaap laat zien dat Python zich, net als Ruby, uitstekend leent voor testgedreven ontwikkeling van een bewegend (!) Pacman figuurtje.

Heb jij een alternatief design voor het 'Pacman probleem', of een leuke oplossing in een andere taal? Laat het weten als reactie op deze post, of stuur een mailtje naar secretariaat@devnology.nl.

Verslag Coding Dojo

freek_l@hotmail.com (freek) — Sun, 10 Jan 2010 09:19:34 -0800

Dit verslag is geschreven door Mark Giesen. Bedankt Mark!

Woensdag 6 januari kwamen 19 Martial Coding Artists samen in de Dojo van Marktplaats in Amsterdam. Een perfect bereikbare locatie, tenminste als het niet net was gaan sneeuwen. De volgende dag bleek uit mails en krant dat precies de tijd die wij bij Marktplaats doorbrachten mensen gewoonweg vast stonden op o.a. de A10, rondom ons heen. Wij merkten net wat extra drukte en waarschuwingen bij aankomst, maar nadat wij eenmaal uitgevochten en geborreld waren, waren de wegen ook weer redelijk begaanbaar en had dus alleen de rest van de wereld daar last van gehad.

Eigenlijk kwamen we natuurlijk voor de pizza's en cola en daar was in ruime mate in voorzien van vegetarisch tot carnivorisch, behalve die zonder kaas. Op donderdag hebben nagenoeg alle medewerkers van Marktplaats nog een koude punt als lunch kunnen nuttigen.

Als je denkt dat dit een paar man zijn voor zo'n site-je, think again. Daar zit een grote zaal vol mensen. Van ontwikkelaars tot sales en nog veel meer. Altijd erg leuk om een nieuw bedrijf te kunnen bekijken en dan helemaal zo'n bedrijf dat iedereen kent. Leuk ook om te horen over de wilde plannen met Hadoop, MapReduce en GigaSpaces, bijna jammer dat ik geen Javaan ben.

Nadat wij genoeg hadden van de pizza's zijn we aan de Dojo begonnen. Willem van den Ende, Marc Evers en Rob Westgeest (ofwel de mannen van QWAN) hadden een RandoriKata voorbereid. Eigenlijk een onmogelijke naam, omdat Randori en Kata precies de twee tegengestelde methodieken zijn in Japanse martial arts. Een Kata is een strak gechoreografeerde oefening die heel vaak wordt uitgevoerd waardoor je daar steeds beter in wordt. Randori daarentegen betekent letterlijk "chaos nemen" en staat juist voor de vrijheid van het niet volgen van kata's. Toch is het een goede naam gebleken. Er wordt namelijk een applicatie ontwikkeld in zeer korte iteraties. Deze avond was een iteratie vijf minuten, veel iteratiever kun je het niet krijgen. Iedere iteratie moest er eerst door de man achter de knoppen een falende test geschreven worden die vervolgens door de co-piloot werkend moest worden gemaakt, TDD dus. Zolang er met de test gewerkt werd kon de hele groep invloed uitoefenen op de te bouwen test en dus op de te bouwen functionaliteit. Zodra deze falende test netjes faalde draaide de prioriteit om naar het fixen van de falende test. Over design mocht niet meer worden getwist, alleen over hoe die test zo snel mogelijk werkend moest worden gemaakt. Zodra de vijf minuten om waren werd één van de ontwikkelaars gewisseld en begonnen we weer van voor af aan. Zo zie je goed de Kata: test schrijven en implementeren. Ook Randori was goed te zien in de discussie van de groep en door het steeds wisselen van toetsenist. Dit allemaal met babysteps om het wel binnen 5 minuten af te kunnen ronden. Dit leverde wel wat discussie op. Een babystep is de meest kleine volgende stap richting einddoel. Het lijkt soms alsof je je hoofd moet uitschakelen omdat je het gevoel hebt dat je best weet wat de volgende 3 steps zijn en die wil je in één keer doen. Het consequent doorvoeren levert wel eenvoudige keuzes op, eenvoudig terugdraaien en weinig ingewikkelde discussies. Aan de andere kant bekruipt je toch het gevoel dat je onnodig klein bezig bent en dat het sneller moet kunnen.

Wat leren we hier nu van? Dit was mogelijk de interessantste vraag van de avond. Voor mij persoonlijk was het vooral de taal Ruby. Voor mij bijna volledig nieuw en volgens de kenners van vanavond hebben we alles de revue laten passeren, dus nu ben ik ook een Ruby crack. Ergens in m'n achterhoofd knaagt wat twijfel, maar dat laat ik natuurlijk nooit meer merken. Zolang ik er geen project in hoef te doen.... Vooral het onderdeel "NIET discussiëren" was voor sommigen de grote les van de avond. We hebben het dan niet eens over of ze gelijk hadden of niet, maar over regels kunnen volgen en meningsverschillen inslikken als de tijdsdruk daarom vraagt.

Andere leerden vooral van de verschillende keuzes die mensen maken of dat TDD helpt of juist tegenzit in zo'n omgeving. Voor weer anderen was de Coding Dojo techniek an sich de grote winst en zien ze zichzelf dit gebruiken in hun dagelijks leven om een moeilijk probleem te tackelen of om bepaalde principes in een groep in de vingers te krijgen. Tot slot de Babysteps, voor m'n gevoel zijn die een beetje ondergesneeuwd die avond, maar misschien waren er ook wel veel lessen. Ik ben benieuwd of je dit principe een keer in een echt project een paar weken kan doorvoeren om te zien of het bijdraagt aan snelheid en accuratesse.

Zo heeft iedereen deze avond er wel iets uit gehaald wat van waarde is. Of dat precies is wat de voorbereiders er hoopten in te leggen weet ik niet, maar met zoveel winst mag het in ieder geval een geslaagde avond genoemd worden. Na nog een paar afzakkertjes in bar/restaurant Dauphine zijn we allen weer een stukje slimmer huiswaarts gegaan.

De sourcecode voor deze nieuwe Pacman kata vind je terug op http://github.com/mostalive/pacman

[podcast]Devnology Podcast 004 - Interview met Jurgen Vinju

secretariaat@devnology.nl (Devnology) — Tue, 22 Dec 2009 11:41:13 -0800

De grote berg met software op deze wereld neemt explosief toe. Als ontwikkelaar krijg je steeds vaker te maken met het onderhoud van bestaande software waarvan je de complexe programmacode niet altijd direct kan begrijpen, omdat het bijvoorbeeld slecht is gedocumenteerd. In deze Podcast legt Jurgen Vinju uit hoe de domein specifieke taal Rascal jou een geavanceerde gereedschapskist kan bieden om jouw programmacode te analyseren en / of automatisch te transformeren. Jurgen geeft op basis van zijn ervaringen met het ontwikkelen van een DSL zijn kritische blik op het gebruik van de domein specifieke talen en rekent af met 'embedded DSL's', UML en XML. Jurgen Vinju is senior researcher bij het Centrum voor Wiskunde en Informatica en actief als docent aan de Universiteit van Amsterdam. In de Master Software Engineering is Jurgen actief als docent op het gebied van Software evolutie en Software constructie. Je kan de publicaties die Jurgen heeft geschreven vinden op zijn website; zijn dagelijkse activiteiten volg je op Twitter: @jurgenvinju. Links bij deze podcast De Domein specifieke taal Rascal. Als iedereen alleen maar bezig is met het schrijven van software abstracties, dan wordt er geen werkende software meer geschreven, stelt de Turing Pit. ASF+SDF is de vormalige taal, die aan het Centrum voor Wiskunde en Informatie is ontwikkeld, om source code te analyseren en transformeren. Software ontwikkeling is complex, omdat het tracht een probleem op te lossen in een omgeving waarin de eisen aan de oplossing constant veranderen: Wicked design. Een Embedded DSL (ook wel: Internal DSL) is een taal die onderdeel uitmaakt van bijvoorbeeld een general-purpose taal als Ruby. Boek: Generative Programming, Krysztof Czarnecki. Boek: Domain Driven Design, Eric Evans. Boek: Code Complete, Steve McConnell. Boek: Why Programs Fail, Andreas Zeller. Boek: Spring into Technical Writing, Barry J. Rosenberg. Boek: The Pragmetic Programmer, Andrew Hunt. This podcast is in Dutch - Deze podcast is in het Nederlands Download

Verslag Retrospective 2 december 2009

arne@devnology.nl (Arne Timmerman) — Fri, 04 Dec 2009 11:02:29 -0800

Woensdagavond 2 december verzamelden 18 ridders uit het gilde van Nederlandse softwareontwikkelaars zich voor de laatste keer van dit jaar aan een grote ronde tafel (met scherpe hoeken) om het afgelopen jaar te evalueren. In een inspirerende ruimte boven het centraal station van Utrecht werden er, volgens sommigen een aantal deuren verwijderd van bekende ministers als Maxime Verhagen (zeker weten?) en Hirsch Ballin, ervaringen uitgewisseld en standpunten verdedigd omtrent het onderwerp: Retrospective 2009.

Na een maaltijd en een korte kennismakingsronde ging de avond, mogelijk gemaakt door Wantit, van start. Er werd een ambitieuze doelstelling neergezet waarin iedere ridder aan het woord zou komen om zijn hoogtepunten uit het jaar 2009 toe te lichten en voorspellingen voor het jaar 2010 uit de doeken te doen. De strakke tijdsplanning bleek helaas niet haalbaar: na de pauze was het rondje gevorderd tot wel 5 van de 18 deelnemers. Hoewel de doelstelling wellicht niet helemaal is gehaald, is erop deze avond volop gediscussieerd over een scala aan onderwerpen.

De belangrijkste ontwikkelingen in het softwarevakgebied van het afgelopen jaar lijken zich in Nederland sterk te begeven op het vlak van kwaliteit en verbreding. Klanten onderkennen meer en meer een sterkere hang naar kwaliteitszin ten aanzien van software en zijn in mindere mate gefocust op blinde targets. De wereldwijde opkomst van agile software ontwikkelmethodes is in het afgelopen jaar doorgedrongen tot de grotere Nederlandse bedrijven: Scrum is een methode die door veel ontwikkelaars in de afgelopen jaren (succesvol) is toegepast. Hoewel deze verbreding zich doorzet blijft het beloningssysteem binnen softwarebedrijven achter: de waardering is gefocust op de korte termijn, en bijvoorbeeld niet op een beloning van lagere onderhoudskosten in de toekomst.

Softwareontwikkelaars lijken zich in 2009 meer te willen verbreden en spelen met nieuwe talen. De opkomst van (dynamische) talen op de Java Virtual Machine draagt hieraan bij, maar ook Microsoft lijkt zich met F# duidelijk te willen begeven in het functionele paradigma dat weer in opkomst is. Het is de vraag of al deze groei aan talen bijdraagt aan betere software. De keuze voor een taal is misschien soms een kwestie van smaak en is ondergeschikt aan het daadwerkelijk probleem: een klant die goede software verlangt. Wat dat laatste betreft wordt certificering als een zwaktepunt onderkend. Iedereen kan zichzelf een programmeur noemen en ondanks certificering voor bijvoorbeeld Java, .NET of Scrum is er in ons vakgebied geen tuchtcommissie.

De technieken die zich in dit jaar sterk hebben ontwikkeld zijn: alternatieven voor de SQL database, programmeren op grafische processoren, Cloud computing en Distributed Domain Driven Design. Het lijkt erop dat de SQL-database aan terrein verliest. Hoewel er in veel softwareprojecten nog altijd direct wordt gegrepen naar een dergelijk oplossing voor opslag zien we dat document-georiënteerde databases in opkomst zijn, denk aan CouchDB. Overal om ons heen zien we daarnaast dat Cloud computing een sterke ontwikkeling doormaakt: Chrome OS is hierin een voorbeeld. De administratie van softwaresystemen lijkt hiermee te veranderen: het onderhoud van hardware wordt ondergebracht bij grote hosts, de configuratie van software komt op het bordje van de ontwikkelaar.

Een blik op het aanstormende jaar 2010 laat zien dat de huidige trends zich zullen voortzetten. Er wordt veel verwacht van Lean softwareontwikkeling, andere (eigenlijk oude) programmeerparadigma's zoals functioneel programmeren, andere vormen van dataopslag, maar ook bijvoorbeeld de herintreder Objective-C dat al stamt uit de jaren '80 (iPhone ontwikkeling). Hoewel Model Driven Development grote stappen naar volwassenheid leek te maken, wordt er verwacht dat deze ontwikkeling wordt afgeremd door het besluit van Microsoft om Oslo om te dopen tot SQL Server Modelling.

[podcast]Devnology Podcast 003 - Interview met Frans Bouma

secretariaat@devnology.nl (Devnology) — Wed, 25 Nov 2009 12:13:01 -0800

We spraken met Frans Bouma over de start en ontwikkeling van Solutions Design als ISV en de ontwikkeling van LLBLGen Pro , de O/R Mapper voor .Net. Verder geeft Frans in dit interview zijn mening over verschillende software design praktijken, programmeertalen en -stijlen. Tenslotte hebben we het over software engineering literatuur en opleidingen. Frans houdt een veelgelezen blog bij op http://weblogs.asp.net/fbouma en op twitter is hij bekend als @fransbouma Links bij deze podcast Boek - Robert Sedgewick: c/1001004001430599/index.html">Algorithms in C Boek - Steve McConnell : Code Complete Boek - Eric Evans : design/1001004001984629/index.html">Domain Driven Design Boek - Edward Yourdon : Modern Structured Analysis (en zijn website op www.yourdon.com) http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_algorithms This podcast is in Dutch - Deze podcast is in het Nederlands Download

[podcast]Devnology Podcast 002 - Greg Young over Domain Driven Design

secretariaat@devnology.nl (Devnology) — Tue, 27 Oct 2009 14:41:00 -0700

In deze tweede podcast spreken wij met Greg Young. Greg is een guru op het gebied van Domain Driven Design in gedistribueerde omgevingen. Hij verteld onder de noemer ´Command & Query separation' over een manier om verschillende modellen voor één systeem te hanteren. Andere onderwerpen waarover gesproken wordt zijn onder andere event based storage, audit trailing, high scalability, DDD in combinatie met SOA-omgevingen en wordt er ingegaan op de vraag hoe om te gaan met DDD in buitenlandse talen. Links bij deze podcast Lijst van boeken die Greg Young hebben beïnvloed Domain Driven Design group Herding Code Podcast met Greg Young over Our Grand Failure – Thoughts on DDDD Greg Young over State Transitions in Domain-Driven Design en DDD Best Practices Presentatie 'Unshackle your domain' over DDDD van Greg Young InfoQ Book: Domain Driven Design Quickly De blog van Greg Young vind je op: codebetter.com/blogs/gregyoung/ This podcast is in English - Deze podcast is in het Engels Download

[podcast]Devnology Podcast 001 - Rob Vens

secretariaat@devnology.nl (Devnology) — Thu, 01 Oct 2009 11:13:05 -0700

Voor onze eerste podcast zijn wij afgereisd naar Groningen, Usquert om precies te zijn. Hier deelde Rob Vens in zijn eigen achtertuin zijn visie op software ontwikkeling. Rob noemt in zijn verhaal personen en zaken die hem geïnspireerd hebben. Voor een aantal hiervan volgen hieronder links. Alan Kay - de vader van Smalltalk is te vinden op TED met een talk over 'a powerfull idea about ideas'. Jeff Hawkins, de auteur van 'On Intelligence', heeft een TED talk gedaan 'how brain science will change computing' Frances Yeats schrijft over het Magisch Theater in The Art of Memory LivelyKernel - de webapplicatie ontwikkelomgeving volledig gebaseerd op javascript, ook een project van Dan Ingalls, tevens de man achter Squeak (open-source Smalltalk) Douglas Engelbart, uitvinder van de muis en beroemd om o.a. zijn papers over hypertext systemen en natuurlijk de Mother Of All Demos Seaside is het web applicatie framework voor Smalltalk Kevin Kelly - Out of control het Steps project 'As we may think' is een wetenschappelijk artikel van Vannevar Bush Exploratory modelling - White Paper van Andreas Tönne en Georg Heeg Zie ook een video van Rob's presentatie over Exploratory Modelling Rob's website vind je op http://www.robvens.nl This podcast is in Dutch - Deze podcast is in het Nederlands Download